Türkmen Sahrası İşbirliği Konseyi Tüzük Taslağı
Önsöz:
Türkmen Sahrası İşbirliği Konseyi, 29 Nisan 2025 (9 Ordibehesht 1404) tarihinde yayımlanan bir bildiri ile kuruluşunu ilan etmiştir. Bu bildiriyi imzalayan kuruluşlar şu anda şunlardır: “Türkmen Sahrası Dayanışma Konseyi”, “Türkmen Sahrası Kültürel ve Siyasi Örgütü” ve “Türkmen Sahrası Ulusal Hareketi”. Bununla birlikte, İşbirliği Konseyi diğer kültürel ve siyasi grupları ve tanınmış Türkmen şahsiyetlerini de kabul etmeye açık olup, kapılarını onlara her zaman açık tutmaktadır.
Türkmen Sahrası İşbirliği Konseyi, İran’da siyasi iktidarın yalnızca merkezî hükümette toplanmadığı, aksine ülkenin farklı eyaletlerinde yatay olarak paylaştırıldığı bir federal yönetim sisteminin kurulmasını talep etmektedir. Ancak böyle bir sistemin kurulmasıyla, her türlü istibdatın ortaya çıkması engellenebilir ve siyasi güç, mali kaynaklar ve ekonomik olanaklar mevcut ayrımcılıktan uzak bir şekilde halkın hizmetine sunulabilir, yaşam koşullarının iyileştirilmesinde kullanılabilir. Federal sistemin kurulması, kenara itilmiş bölgelerde sanayi altyapısının oluşmasını ve bu alanlarda kültürel zenginliğin artmasını sağlayacaktır.
Türkmen Sahrası İşbirliği Konseyi, demokratik yönetimin tesisine, özgürlüklerin güvence altına alınmasına, güvenliğin sağlanmasına ve sosyal adaletin uygulanmasına inanmakta ve İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ile onun ek sözleşmelerine bağlıdır.
Madde 1: İsim
Tam isim: Türkmen Sahrası İşbirliği Konseyi (TSİK)
Kısa isim: İşbirliği Konseyi
Resmî yazışmalarda tam isim kullanılacaktır. Metinlerde kısaca “Konsey” olarak anılacaktır.
Madde 2: Konseyin Niteliği
Konsey, siyasi örgütler ve aktif siyasi şahsiyetlerin oluşturduğu bir siyasi kuruluştur. Tüm örgütsel ve siyasi kararlar mutabakat ve işbirliği ilkesine dayalı olarak alınır.
Madde 3: Temel Hak ve Özgürlükler
Konsey, ifade, düşünce, din, parti, toplantı, gösteri ve medya özgürlüklerine inanır.
Madde 4: Tüzüğün Onayı
Bu taslak tüzük, Temsilciler Heyeti tarafından onaylandıktan sonra ilk Genel Kurula sunulur ve nihai olarak kabul edilir. Bu tüzük, nihai tüzük kabul edilinceye kadar geçici tüzük olarak kabul edilir.
A. Genel Amaçlar
Madde 5: Konsey, cumhuriyet rejiminin değişimi veya devrilmesini hedefleyen tüm siyasi güçlerle işbirliği yapmayı amaçlar.
Madde 6: Ülkede federal bir yönetim sistemi kurulması; Türkmen Sahrası’nda federal devlet ve eyalet parlamentosunun oluşturulması. Eyalet parlamentosu temsilcileri, serbest ve demokratik seçimlerle seçilir. Eyalet başkanı parlamentonun seçimiyle belirlenir.
Madde 7: Din kurumunun devletten ayrılması; hükümetin dini inançlara tarafsızlığı; hiçbir din veya mezhebin resmi statüye sahip olmaması.
Madde 8: Demokrasi ve özgürlük temelinde bir yönetim kurulması; özgür ve adil seçimlerin yapılması.
Madde 9: Yasama, yürütme ve yargı organlarının ayrımı ve bağımsızlıklarının garanti altına alınması.
Madde 10: İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve ek sözleşmelerinin temel hak ve özgürlüklerin temeli olarak kabul edilmesi; medeni, ceza ve usul kanunlarının hazırlanması.
Madde 11: Türkmence dilinin resmi dillerden biri olarak tanınması.
Madde 12: Konsey üyelerinin faaliyet alanı belirli bir coğrafyayla sınırlı olmayıp, İran içi ve dışını kapsar.
B. Konseyin Yapısı ve Organları
Konsey organları şunlardır:
Genel Kurul
Temsilciler Heyeti
Denetleme ve Tahkim Heyeti
Sekreterya
Genel Kurul
Madde 13: Konseyin en üst karar organı Genel Kuruldur. Bu kurul, konseyin politika çerçevesini belirler ve genel politikaları hazırlar. Temsilciler Heyeti ve Denetleme Heyeti Genel Kurulda seçilir. Kurul yılda bir kez, yüz yüze, çevrimiçi veya her iki yöntemin kombinasyonu ile toplanır. Tüm üyeler katılma hakkına sahiptir. Genel Kurul başkanlığı, Konsey Koordinatörü tarafından yürütülür. Genel Kurul çağrısı Temsilciler Heyeti tarafından yapılır. Temsilciler Heyeti yıllık faaliyet raporunu üyelere sunar.
Olağanüstü Genel Kurul
Madde 14: Olağanüstü Genel Kurul, en az on üyenin talebi üzerine Temsilciler Heyeti tarafından toplanır. Talep yazılı yapılmalıdır. Gündemi talep edenler belirler. Temsilciler Heyeti de Olağanüstü Genel Kurulu toplama hakkına sahiptir.
Temsilciler Heyeti
Madde 15: Temsilciler Heyeti, grup temsilcileri ve bireysel üyelerden oluşur. Her grup yalnızca bir temsilci gönderebilir. Üyeler bir yıl için seçilir; yeniden seçilmek mümkündür. Heyet ilk toplantısında bir koordinatör seçer ve kendi iç yönetmeliğini hazırlar.
Madde 16: Genel Kurul kararlarının uygulanmasından Temsilciler Heyeti sorumludur. Heyet, iki Genel Kurul dönemi arasında Konseyi temsil eder.
Madde 17: Temsilciler Heyeti, politika görevleri çerçevesinde konseyin ittifaklara, konferanslara ve benzer toplantılara katılımını belirler ve temsilcileri atar. Atanan temsilciler, düzenli faaliyet raporlarını Heyete sunar.
Madde 18: Önceki Temsilciler Heyeti, yeni heyetle işbirliği yaparak dört hafta içinde yönetimi devretmekle yükümlüdür.
Denetleme ve Tahkim Heyeti
Heyet, üç üyeden oluşur ve iki Genel Kurul dönemi arasında Temsilciler Heyeti ve diğer organları denetler, üyeler arasındaki anlaşmazlıkları çözer. Tahkim kararları tüzük çerçevesinde bağlayıcıdır. Disiplin kararları yalnızca inceleme ve savunma hakkı tanındıktan sonra alınır. Üyeler Genel Kurul tarafından seçilir.
Sekreterya
Konseyin idari işlerini yürütmek üzere bir Sekreterya kurulur. Sekreterya sorumlusu Temsilciler Heyeti tarafından atanır.
C. Tüzüğün Onayı ve Değiştirilmesi
Madde 18: Tüzük Genel Kurul tarafından onaylanır; değişiklik yapma yetkisi de Genel Kurula aittir.
D. Programın Onayı ve Değiştirilmesi
Madde 19: Konsey programı Genel Kurulca onaylanır; değişiklikler mutabakat ve işbirliği ilkesine göre, en az iki üçüncü oyla yapılır.
E. Çalışma Grupları
Madde 20: Konsey faaliyetlerini yürütmek için bağımsız çalışma grupları kurar; kendi iç yönetmeliklerine sahiptirler.
Çalışma grupları:
Yayın Kurulu Çalışma Grubu
Mali İşler Çalışma Grubu
İlişkiler Çalışma Grubu
Not 1: Gerektiğinde Temsilciler Heyeti yeni çalışma grupları kurabilir.
Not 2: Konsey üyesi örgütler, Konsey web sitesini kullanabilir ve kendi web platformlarını oluşturabilir.
F. Üyelik, Haklar ve Görevler
Madde 21:
Üyelik başvurusu yazılı yapılır; kabul veya red yetkisi Temsilciler Heyeti’ne aittir.
Üyeler tüm toplantılara katılma hakkına sahiptir; raporların paylaşımı Temsilciler Heyeti sorumluluğundadır.
Üyelerin aktif katılımı zorunludur.
Üyelerin aylık veya yıllık aidat ödemesi gereklidir; ödenen aidatlar üyelikten ayrılma veya ihraç durumunda iade edilmez.
Üyeler tüzük ilkelerine uymak zorundadır.
Not: Bu tüzük, Türkmen Sahrası İşbirliği Konseyi tarafından ilk taslak olarak kabul edilmiş olup, gerekirse değiştirilebilir veya revize edilebilir.
Tarih: Bahman 1404 / Şubat 2026